Urządzenie klasy I bez zacisku PE na obudowie – jak prawidłowo zmierzyć prąd upływu?

Podczas wykonywania okresowych przeglądów technicznych urządzeń medycznych zdarzają się sytuacje, które budzą wątpliwości nawet wśród doświadczonych serwisantów. Jedną z nich jest pomiar prądu upływu w urządzeniu I klasy ochronności, które nie posiada dostępnego zewnętrznego zacisku ochronnego PE na obudowie. W praktyce często pojawia się pytanie: gdzie podłączyć przewód pomiarowy analizatora bezpieczeństwa elektrycznego?

Urządzenie klasy I – co to oznacza?

Urządzenia I klasy ochronności są wyposażone w przewód ochronny PE, którego zadaniem jest odprowadzenie prądu uszkodzeniowego do ziemi oraz zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikowi. W wielu starszych urządzeniach można spotkać dodatkowy zacisk wyrównawczy na obudowie, jednak obecnie wielu producentów z niego rezygnuje. Nie oznacza to jednak, że urządzenie nie spełnia wymagań bezpieczeństwa.

W większości nowoczesnych urządzeń medycznych połączenie ochronne realizowane jest wyłącznie poprzez styk ochronny we wtyczce zasilającej.

Najczęstsza wątpliwość podczas przeglądu

Wyobraźmy sobie pompę infuzyjną, kardiomonitor lub respirator wyposażony w przewód sieciowy z bolcem ochronnym. Obudowa wykonana jest z tworzywa sztucznego, nie posiada śruby wyrównawczej ani żadnego oznaczonego punktu PE.

W takiej sytuacji wiele osób zastanawia się, czy wykonanie pomiaru prądu upływu jest w ogóle możliwe. Odpowiedź brzmi: tak.

Jak wykonać pomiar?

W przypadku pomiaru prądu upływu ochronnego (Earth Leakage Current) analizator bezpieczeństwa elektrycznego wykorzystuje przewód ochronny PE znajdujący się we wtyczce zasilającej urządzenia.

Oznacza to, że:

• urządzenie podłączamy do gniazda testowego analizatora,

• nie ma potrzeby podłączania dodatkowego przewodu do obudowy,

• pomiar wykonywany jest przez tor ochronny PE znajdujący się w przewodzie zasilającym.

Brak zewnętrznego zacisku ochronnego nie wpływa więc na możliwość wykonania pomiaru.

Prąd upływu ochronnego a prąd dotykowy

Warto pamiętać, że pomiar prądu upływu ochronnego nie jest tym samym co pomiar prądu dotykowego.

Prąd upływu ochronnego określa wartość prądu płynącego przewodem ochronnym PE podczas normalnej pracy urządzenia.

Natomiast pomiar prądu dotykowego wykonywany jest z dostępnych części przewodzących, których może dotknąć użytkownik. W takim przypadku konieczne jest podłączenie przewodu pomiarowego do metalowej części obudowy, śruby, ekranu gniazda lub innego dostępnego elementu przewodzącego.

Jeżeli urządzenie nie posiada dostępnych części przewodzących, sposób wykonania pomiaru zależy od konstrukcji urządzenia oraz przyjętej metody badawczej.

Skąd bierze się problem?

Przyczyną nieporozumień jest często przyzwyczajenie do starszych urządzeń wyposażonych w wyraźnie oznaczone zaciski ochronne. W nowoczesnej aparaturze medycznej producenci coraz częściej stosują obudowy z tworzyw sztucznych, a połączenie ochronne realizowane jest wyłącznie wewnętrznie poprzez przewód PE.

W efekcie brak widocznego zacisku ochronnego może błędnie sugerować, że wykonanie pomiaru nie jest możliwe.

Przykłady z praktyki

Z taką konstrukcją można spotkać się między innymi w:

• pompach infuzyjnych,

• kardiomonitorach,

• respiratorach,

• aparatach USG,

• koncentratorach tlenu,

• urządzeniach laboratoryjnych.

We wszystkich tych przypadkach pomiar prądu upływu ochronnego może być wykonany prawidłowo przy wykorzystaniu przewodu ochronnego znajdującego się we wtyczce zasilającej.

Podsumowanie

Brak zewnętrznego zacisku PE na obudowie nie oznacza, że urządzenie nie spełnia wymagań I klasy ochronności ani że pomiar prądu upływu jest niemożliwy. Kluczowe znaczenie ma zrozumienie drogi przepływu prądu oraz sposobu działania analizatora bezpieczeństwa elektrycznego.

Jeżeli urządzenie posiada przewód ochronny PE we wtyczce zasilającej, pomiar prądu upływu ochronnego można wykonać w standardowy sposób. W praktyce to właśnie takie rozwiązanie spotykane jest obecnie najczęściej w nowoczesnej aparaturze medycznej.

Great Ideas – przeglądy i bezpieczeństwo aparatury medycznej

Na naszym blogu dzielimy się praktyczną wiedzą dotyczącą okresowych przeglądów technicznych, pomiarów bezpieczeństwa elektrycznego oraz eksploatacji urządzeń medycznych. Jeśli spotkałeś się z podobnym problemem lub masz pytania dotyczące interpretacji wyników pomiarów, zapraszamy do kontaktu.